Facebook

postheadericon BIOGRAM: Śp. Ks. Witold ZDANIEWICZ SAC (1928 – 2017)

zdaniewicz1.jpgProf. dr hab. nauk humanistycznych w zakresie socjologii religii, socjolog religii, profesor i dziekan studiów WSD w Ołtarzewie, profesor Prymasowskiego Studium Życia Wewnętrznego, Instytutu Teologii Apostolstwa w Ołtarzewie, ATK i UKSW, dyrektor Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego i Ośrodka Sondaży Społecznych „OPINIA” oraz profesor i rektor Wyższej Szkole Nauk Społecznych im. ks. Józefa Majki, duszpasterz wielu środowisk i grup społecznych.

Urodził się 11 grudnia 1928 r. w Ołtarzewie w rodzinie szlifierza Józefa i Marii z d. Wasiak. Jego dom rodzinny mieścił się blisko Seminarium Ołtarzewskiego, przy ul. Lipowej 5. Ochrzczony został 26 grudnia tr. w parafii w Żbikowie. Jednym z jego wychowawców był duszpasterz Ołtarzewa, bł. ks. Józef Jankowski SAC, więzień i męczennik obozu koncentracyjnego w Auschwitz, wyniesiony na ołtarze w czerwcu 1999 r.

Do nowicjatu Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego (Księża Pallotyni) wstąpił 14 sierpnia 1945 r. w Sucharach k. Nakła, jako kandydat na kleryka. Tamże, 26 sierpnia 1945 r. został obłóczony przez ks. prowincjała Jana Maćkowskiego, a na ręce kolejnego prowincjała, ks. Stanisława Czapli złożył 15 sierpnia 1947 r. pierwszą konsekrację w Stowarzyszeniu, jeszcze za dyspensą od braku wieku kanonicznego. Profesję wieczną złożył trzy lata później w Ołtarzewie, na ręce ks. Józefa Wróbla. Studium filozofii odbywał w Sucharach i Wadowicach (1946-48), a teologii w Ołtarzewie (1948-52). Święcenia kapłańskie przyjął w Ołtarzewie 29 czerwca 1952 r. z rąk bpa Wacława Majewskiego, sufragana warszawskiego. W swoich pamiętnikach, które prowadził od wstąpienia do pallotynów, jawi się nam od początku ks. Witold jako człowiek świadomie odnoszący się do wartości chrześcijańskich, kierujący się miłością bliźniego, wiarą w Chrystusa i poświęceniem się Niepokalanemu Sercu Maryi Królowej Apostołów.

Po święceniach kapłańskich podjął w latach 1952-57 studia na KUL w zakresie nauk społecznych. Uzyskał tam w 1956 r. magisterium z filozofii społecznej, w 1958 r. doktorat z filozofii (socjologii) – przedstawił w nim realizację wskazań pap. Piusa XI dotyczących działalności Akcji Katolickiej w Polsce. W 1974 r. otrzymał habilitację w zakresie socjologii religii, 21 listopada 1989 r. – tytuł profesora nadzwyczajnego nauk humanistycznych, a w 1994 r. – profesora zwyczajnego z nadania prezydenta Rzeczpospolitej Polski.

Po studiach, w lipcu 1957 został skierowany do Otwocka i mianowany kapelanem sanatoriów dziecięcych w Otwocku. W roku akademickim 1958-59 pełnił funkcję wykładowcy filozofii w pallotyńskim studium filozoficznym w Ząbkowicach Śląskich, 1959-61 kierownika  i profesora pallotyńskiego Ośrodka Wyższego Wykształcenia Religijnego w Gdańsku, który mieścił się w domu przy ul. Elżbietańskiej). Od 1961 r. był regensem Studium Pastoralnego (do 1965 r.) i wykładowcą socjologii i katolickiej nauki społecznej w Seminarium w Ołtarzewie, od 1967 prefektem studiów. W latach 1964-80 prowadził wykłady w Prymasowskim Studium Życia Wewnętrznego w Warszawie. Ta 25-letnia praca znalazła uznanie w Kongregacji Pro Institutione Catholica, która w 1972 r. przyznała mu kościelny tytuł docenta. Od 1975 r. prowadził wykłady na ATK (obecnie UKSW) – gdzie od 1990 r. był kierownikiem Katedry Socjologii Religii na Wydziale Kościelnych Nauk Historycznych i Społecznych ATK. Od 1982 r. był dyrektorem i wykładowcą w Instytucie Teologii Apostolstwa w Ołtarzewie i Wyższej Szkole Nauk Społecznych im. ks. Józefa Majki.

Z inicjatywy ks. Zdaniewicza, przełożony prowincjalny ks. Stanisław Martuszewski SAC, powołał w 1971 r. Biuro Badań Statystycznych przy Wyższym Seminarium Duchownym z siedzibą w Otwocku. Tego roku zezwolenie kościelne podpisał Prymas Polski Stefan kard. Wyszyński, a w 1972 r. Ministerstwo Oświaty i Szkolnictwa Wyższego zatwierdziło ośrodek jako Zakład Socjologii Religii przy Wyższym Seminarium Duchownym w Ołtarzewie z siedzibą w Otwocku. Od 1993 r. nosił on nazwę Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego. Ks. Zdaniewicz był jego dyrektorem w latach 1993-2014; od 1996 był też dyrektorem Ośrodka Sondaży Społecznych „OPINIA”.

Ks. Zdaniewicz przynależał do lubelsko-warszawskiej szkoły socjologii religii (tworzyli ją m.in. Cz. Strzeszewski, ks. W. Piwowarski, ks. J. Majka). Z dorobku naukowego KUL czerpał podstawy teoretyczno-metodologiczne i na jego bazie rozwijał swoje badania empiryczne. Zapoczątkował wydawanie Spis duchowieństwa diecezjalnego w Polsce (od 1971 r.) i zakonnego (od 1979), zainicjował ankietę skierowaną do wszystkich parafii polskich (1972), obliczenia niedzielnych praktyk religijnych (dominicantes i communicantes, od 1979 r.). Utworzył trzy serie wydawnicze: „Statystyka Kościoła Rzymskokatolickiego w Polsce”, „Studia Socjologiczno-Religijne” i „Studia Pastoralne”. Od 1998 r. wraz ze swym zespołem uczestniczył w międzynarodowych badaniach w krajach postkomunistycznych na temat przemian religijnych oraz miejsca i roli Kościoła w społeczeństwie (projekt „Aufbruch”, kierowany przez P.M. Zulehnera z Institut für Pastoraltheolgie und Kerygmatik w Wiedniu). Wraz z innymi zaprojektował badania wśród Polonii, szczególnie uwzględniając w nich pochodzenie społeczne, postawy i zachowania polskich rodzin.

Zdaniewicz.jpgNależał do Polskiego Towarzystwa Socjologicznego (od 1975 r. w Sekcji Socjologii Religii, która powstała dzięki jego staraniom, a w latach 1981-86 był jej przewodniczącym), Towarzystwa Naukowego KUL (od 1956 r.), Conférence Internationale de Sociologie Religieuse (CISR, od 1960 r.), Komisji Episkopatu „Iustitia et Pax” (1975-81), Rady Naukowej Głównego Urzędu Statystycznego (od 1990 r.), Redakcji Międzynarodowego Przeglądu Teologicznego „Concilium” (1965-71). Został odznaczony przez GUS „Za zasługi dla statystyki” i w 1999 uhonorowany przez Ministerstwo Edukacji Narodowej za dorobek naukowo-dydaktyczny Medalem Komisji Edukacji Narodowej.

Zorganizował wiele sympozjów i konferencji naukowych, a także prowadził liczne badania socjologiczne i sondażowe. W swoich badaniach naukowych zajmował się religijnością polskiego społeczeństwa, socjologią parafii, statystyką Kościoła katolickiego, socjologią powołań kapłańskich i zakonnych, socjologią parafii, duszpasterstwa i komunikacji społecznej, oraz wartościami religijno-moralnymi, postawami społeczno-religijnymi katolików poszczególnych diecezji i młodzieży polskiej. Zajmował się też Akcją Katolicką.

W strukturach Stowarzyszenia pełnił także szereg odpowiedzialnych funkcji: radcy prowincjalnego przez 19 lat (1965-72, 1975-78, 1981-87, 1990-93) członka Rady Wydawniczej, Komisji ds. Podziału Prowincji i innych grup roboczych. Dekretem Prymasa Józefa Glempa został w 1985 r. mianowany na trzy lata spowiednikiem postulantek w Zgromadzeniu Sióstr Misjonarek Miłości.

W ciągu wielu lat pracy dydaktycznej wypromował wielu magistrów i doktorów, napisał wiele recenzji rozpraw doktorskich, habilitacyjnych i przygotował kilka opinii w procedurze tytułów profesora. Pod jego redakcją wyszły następujące prace: Spis duchowieństwa diecezjalnego i zakonnego w Polsce 1971, Pz-Wwa 1975 (z A. Orszulikiem i E. Winklarzem); Kościół katolicki w Polsce 1945-1972. Duchowieństwo i wierni, miejsca kultu, życie religijne, Pz 1978; Kościół katolicki w Polsce 1945-1978. Duchowieństwo i wierni, miejsca kultu, zgromadzenia zakonne, Pz-Wwa 1979 (toż pod tytułem: The Catholic Church in Poland 1945-1978 oraz Eglise Catholique en Pologne dans les annes 1945-1978 - oba Pz-Wwa 1979); Religiousness in the Polish Society Life (chosen problems), Wwa 1981; Kościół katolicki w Polsce 1945-1982, Pz 1983; Spis duchowieństwa diecezjalnego i zakonnego w Polsce, Pz 1980, 1986, 1991, 1997 (z A. Orszulikiem); Religia i życie społeczne, Pz 1983; Religion and social life, Pz 1983; Dziecko, Pz-Wwa 1984 (z W. Piwowarskim); Z badań nad religijnością polską. Studia i materiały, Wwa 1986 (z W. Piwowarskim); Kościół katolicki w Polsce 1987, Pz 1987; Rytuał religijny w rodzinie, Wwa 1988 (z W. Piwowarskim); Some Questions of Polish Religiosity in the 1980, Wwa 1989; Religijność polska w świetle badań socjologicznych, Wwa 1990 (z W. Piwowarskim); Rola parafii rzymsko-katolickiej w organizowaniu życia społecznego na szczeblu lokalnym, Wwa 1990 (z E. Firlit, E. Jarmochem i K. Rosa); Kościół katolicki w Polsce 1918-1990. Rocznik Statystyczny, Wwa 1991 (z L. Adamczukiem); Wartości religijne i moralne młodych Polaków, Wwa 1991 (z J. Mariańskim); Religijność Polaków 1991, Wwa 1993 (z L. Adamczukiem); Wykaz parafii w Polsce, Wwa 1993, 1997, 1999, 2001, 2003, 2006; Duchowieństwo polskie 1994, Pz 1994; Nowe diecezje Kościoła katolickiego w Polsce, Wwa 1994 (z L. Adamczukiem); Znaczenie Kościoła w pierwszych latach III Rzeczpospolitej, Wwa 1994; Duchowieństwo polskie, Wwa 1995 (z J. Isajewem); Od Kościoła ludu do Kościoła wyboru, Kr 1996 (z I. Borowik); Znaczenie środków społecznego przekazu w kulturze religijnej Polski, Wwa 1996; Kto wygrał? Kto przegrał? Postawy społeczno-religijne diecezjan włocławskich '97, Wwa 1997 (z T. Zembrzuskim); Religia a mass media, Ząbki 1997; Spis duchowieństwa diecezjalnego w Polsce, Wwa 1998 (z R. Stępisiewiczem); Polacy o Papieżu. Z socjologii pielgrzymek Jana Pawła II do Ojczyzny, Wwa 1999 (z T. Zembrzuskim); Postawy społeczno-religijne mieszkańców archidiecezji katowickiej, Katowice 1999 (z T. Zembrzuskim); Kościół i religijność Polaków 1945-1999, Wwa 2000 (z T. Zembrzuskim); Postawy społeczno-religijne diecezjan tarnowskich, Wwa 2001 (z T. Zembrzuskim); Religijność Polaków 1991-1998, Wwa 2001; Religion und Kirchen in Ost(Mittel)Europa: Tschechien, Kroatien, Polen, Ostfildern 2001 (z L. Prudký'em i in.); Duchowieństwo diecezjalne oraz członkowie męskich instytutów życia konsekrowanego i stowarzyszeń życia apostolskiego, Ząbki 2002, 2005, 2011; Postawy społeczno-religijne mieszkańców archidiecezji łódzkiej, Ł 2002 (z T. Zembrzuskim i S.H. Zarębą); Postawy społeczno-religijne archidiecezjan gdańskich, Wwa 2003 (z T. Zembrzuskim); Kościół katolicki na początku trzeciego tysiąclecia w opinii Polaków, Wwa 2004 (z S.H. Zarębą); Młodzież Warszawy – pokolenie pontyfikatu Jana Pawła II, Wwa 2005 (z S.H. Zarębą); Postawy społeczno-religijne archidiecezjan częstochowskich, Częstochowa 2005 (z S.H. Zarębą); Postawy społeczno-religijne archidiecezjan poznańskich, Katowice 2005 (z S.H. Zarębą); Postawy społeczno-religijne diecezjan łomżyńskich, Łomża 2005 (z S.H. Zarębą); Postawy społeczno-religijne diecezjan warszawskich, Wwa 2006 (z S.H. Zarębą); Postawy społeczno-religijne mieszkańców archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej, Szczecin 2006 (z S.H. Zarębą); Religia, Kościół, społeczeństwo. Wyniki porównawcze badań socjologicznych w 12 diecezjach, Wwa 2006 (z S.H. Zarębą); Statystyka diecezji Kościoła katolickiego w Polsce 1992-2004, Wwa 2006 (z L. Adamczukiem i S.H. Zarębą); Religijność mieszkańców Warszawy, Wwa 2007 (z S.H. Zarębą i T. Zembrzuskim); Postawy społeczno-religijne diecezjan radomskich, Radom 2008 (z S.H. Zarębą); Postawy społeczno-religijne w diecezji bydgoskiej, Wwa 2008 (z S.H. Zarębą); Postawy społeczno-religijne katolików diecezji drohiczyńskiej, Drohiczyn 2010 (z E.  Jarmochem); Postawy społeczno-religijne mieszkańców diecezji płockiej, Płock 2010 (z L. Adamczukiem); Postawy religijne i społeczne w archidiecezji wrocławskiej 2011, Wr 2012 (z L. Adamczukiem); Postawy społeczno-religijne Polaków 1991-2012, Wwa 2013 (z L. Adamczukiem, E. Firlit).

Ks. Stanisław Tylus SAC

 
WARTO WŁĄCZYĆ SIĘ
WARTO POSŁUCHAĆ
WARTO WIEDZIEĆ
Reklama