Facebook

postheadericon DZIEDZICTWO SAC: 90 lat od poświęcenia kościoła Chrystusa Króla w Warszawie

skaryszewska.jpg1927 - Kościół Chrystusa Króla w Warszawie na Pradze, przy ul. Skaryszewskiej, poświęcił sufragan warszawski bp Stanisław Gall.

Starania o założenie domu pallotyńskiego w Warszawie rozpoczął już w 1907 ks. Alojzy Majewski. Popierał go w tym hrabia Józef Ostrowski. W 1925 ks. Wojciech Turowski podjął u kard. Aleksandra Kakowskiego ponowne starania o uzyskanie pozwolenia na założenie domu pallotyńskiego w Warszawie. Po interwencji nuncjusza apostolskiego F. Marmaggiego u kard. Kakowskiego, pallotyni uzyskali w 1926 pozwolenie na osiedlenie się w Warszawie. Wydzierżawiono wtedy dom z ogrodem przy ul. Chełmskiej 17. Dom przeznaczony był dla studiujących księży na Uniwersytecie Warszawskim. Rektorem domu został ks. Tomasz Mącior.

Poszukiwano jednak obszerniejszego domu w Warszawie i okolicy. W marcu 1927 podpisano kontrakty kupna domów w Ołtarzewie (24 marca) i Warszawie (25 marca). Natomiast 1 maja tr. podpisano kontrakt dzierżawy na 25 lat domu, drukarni i księgarni archidiecezjalnej w Warszawie przy ul. Krakowskie Przedmieście 71.

Nabyta posesja w Warszawie leżała przy ul. Skaryszewskiej 12. Stała na niej świątynia, którą zbudował carski rząd mariawitom na początku XX w. (parafia mariawicka od 1908). W styczniu 1920 bp Jan Michał Kowalski ze Starokatolickiego Kościoła Mariawitów, nie znajdując poparcia ludności i nie mając wystarczających środków finansowych, zdecydował sprzedać swój kościół pw. Przenajświętszego Sakramentu przy ul. Skaryszewskiej 12 w Warszawie p. Szulcowi, bliżej nieznanemu protestantowi. Nowy nabywca umieścił w kościele skład materiałów budowlanych. Wkrótce w Kurii Warszawskiej powstał plan wykupienia kościoła i zorganizowania przy nim duszpasterstwa dla zaniedbanej religijnie ludności Pragi. Ponieważ pallotyni szukali wtedy miejsca w Warszawie, bp Stanisław Gall zaproponował Stowarzyszeniu kupno posesji.

25 marca 1927 nabyto kościół i plac 2100 metrów kwadratowych, a w lipcu dokupiono drugi plac 2500 metrów kwadratowych.

W momencie nabycia kościół miał w swoich murach trzy pokoje mieszkalne za prezbiterium i zakrystię. Po odrestaurowaniu poświęcił go bp Gall 30 kwietnia 1927 dedykując Chrystusowi Królowi i oddał go pallotynom do pracy duszpasterskiej. W przyszłości miała tu powstać drukarnia, centrala dla czasopism pallotyńskich i centrala Zarządu Prowincjalnego. Pierwszym rektorem praskiego domu został ks. Tomasz Mącior, wcześniej rektor przy ul. Chełmskiej w Warszawie. Na Pradze zamieszkał 29 kwietnia 1927.

Poniżej opis poświęcenia kościoła według „Królowej Apostołów”:

Cichy poranek wiosenny zaświtał 30 kwietnia nad Warszawą jej siostrzanym przedmieściem - Pragą [...]. Z głównego kościoła praskiego - z katedry św. Floriana wyruszyła wspaniała procesja w stronę Mostu Poniatowskiego, ku ul. Skaryszewskiej. Za nią podążały inne procesje: jedna bardzo liczna z Warszawy, z kościoła OO. Franciszkanów, z chorągwiami, feretronami, z dziewicami w bieli i z dziatwą w strojach krakowskich. Gdy o godz. 9.00 nadjechał Najprzew. ks. bp Gall, zastał tam tysięczną rzeszę, całą ul. Skaryszewską odświętnie przybraną flagami, dywanami i zielenią, a ludność w nastroju świątecznym, z wyrazem radości na twarzy.

Oto mały kościółek, raczej kaplica, która tu, przy ul. Skaryszewskiej 12 znajduje się, w tym dniu przystroiła się jak oblubienica, bo po długich smutnych latach miała wrócić do Oblubieńca dusz, do Pasterza wszystkich pasterzy i w uroczysty sposób być oddaną przez władzę diecezjalną Jezusowi Królowi.

Historia tego kościółka ściśle jest związana z historią Pragi: za czasów rosyjskich Praga musiała wiele przecierpieć. Moskale chcieli koniecznie zniszczyć wiarę katolicką na Pradze. Praga miała zostać prawosławną. W tym celu prześladowano i tępiono wszelkie objawy życia katolickiego, zniesiono parafie, wybudowano bogatą cerkiew. W tymże celu popierał też rząd rosyjski wszelkie dążenia antykatolickie i sekciarskie. Za jego protekcją i za pieniądze rosyjskie osiedlili się tu mariawici i wybudowali kościółek.

Z chwilą wolności wróciła dawna gorliwość mieszkańców i parła ich do czynu i ofiar. Nie mogło się już ostać sekciarstwo, zabrakło adherentów, zabrakło środków do utrzymania kościoła. W styczniu tego roku musieli mariawici sprzedać swój kościółek, a nowy nabywca zamienił go na skład materiałów budowlanych.

Ale niedługo pozostał kościółek w takim poniewieraniu. Wkrótce powstał plan wykupienia go i założenia nowej parafii dla tej opuszczonej i przez sekciarstwo niepokojonej dzielnicy Pragi. Z tym planem zwrócono się do nas, jako do nowoprzybyłej kongregacji, szukającej sobie odpowiedniego pola pracy w Warszawie [...].

Nabożeństwo zaczęło się o godz. 9.00. U bram kościoła oczekiwali swego Pasterza kapłani - przedstawiciele parafii, wydziału teologicznego i zakonów z ks. prałatem Kłopotowskim, dziekanem. Uroczyste poświęcenie kościoła, suma pontyfikalna w asyście tak licznie zebranych dostojników Kościoła, gorące słowa ks. prałata Kłopotowskiego, przepełnione radością z powodu odzyskania zbłąkanych owieczek, wywarły ogromne wrażenie na obecnych" („Królowa Apostołów” 1927, 185).

skarka.jpgJeszcze w 1933 kronikarz napisał o istniejących tu warunkach mieszkaniowych: „Dom nasz jest najmniejszym domem naszego okręgu. Właściwie nie ma tu w ogóle domu, tylko strych kościelny, który nosi szumną nazwę domu. Całe nasze pomieszczenie składa się z dwóch pokoików dla księży, jednego quasi-pokoiku dla braci (coś w rodzaju graniastosłupa trójbocznego), zakrystii i poczekalni. Poza „domem głównym” są jeszcze różne budowy poboczne. I tak ochronka, składająca się z niewielkiej salki, sceny, piwniczki i przedsionka. Piwniczka służy nam jednocześnie za kuchnię, a w razie przedstawień za garderobę, scena jest jednocześnie naszym refektarzem, w salce w niedziele odbywają swe zebrania towarzystwa kościelne, a w dni powszednie zbierają się dzieci z przedszkola, przedsionek jest w razie potrzeby jednocześnie i szatnią („Królowa Apostołów” 1934, 24).

W 30.tych latach świątynia została przebudowana i powiększona. Została ona zniszczona podczas bombardowania we wrześniu 1939. Jeszcze tego roku przystąpiono do odbudowy kościoła według projektu inżyniera Stanisława Marzyńskiego. Poświęcenie odbudowanego kościoła Chrystusa Króla Pokoju odbyło się 4 listopada 1941. Dom nieco rozszerzono w stosunku do dawnych planów.

Na początku 80.tych lat XX w. rozebrano mury kościoła, z wyjątkiem fasady oraz dzwonnicy i wybudowano nowy obiekt sakralny. Na czas budowy kościoła liturgię sprawowano w jadalni wybudowanego już pallotyńskiego domu. Konsekracja kościoła odbyła się 22 stycznia 1989. Dokonał jej Józef kard. Glemp Prymas Polski.

Ks. Stanisław Tylus SAC

 
WARTO WŁĄCZYĆ SIĘ
WARTO POSŁUCHAĆ
WARTO WIEDZIEĆ
Reklama